Background Image
Table of Contents Table of Contents
Previous Page  2 / 8 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 2 / 8 Next Page
Page Background

Τώρα και

οι κλέφτες θέλουν

δηµοσιότητα

Ουµπέρτο Εκο

Ο

Ουµπέρτο Εκο έχει τοπο-

θετήσει την υπόθεση τού

«ΦύλλουΜηδέν» στο 1992.

Ο λόγος; «Εκείνη τη χρονιά

συντελέστηκε µια στροφή. Τα πολι-

τικά κόµµατα πέρασαν µια κρίση,

άρχισαν οι δίκες περί διαφθοράς και

υπήρχε η ελπίδα ότι όλα θα άλλαζαν.

∆ύο χρόνια µετά όµως εµφανίστηκε

ο Μπερλουσκόνι. Με ενδιέφερε να

παρουσιάσω στο βιβλίο το µέλλον

που µας επιφυλασσόταν και που

τότε µας ήταν άγνωστο – γι’ αυτό, επί

παραδείγµατι, ο διευθυντής της εφη-

µερίδας λέει ότι τα κινητά τηλέφωνα

είναι µια µόδα που θα περάσει».

Η εικόνα που δίνει το βιβλίο σας

για τον Τύπο είναι πολύ αρνητική.

Παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο

συκοφαντίας.

∆εν υπηρετούν όλες οι εφηµερίδες

τη λασπολογία. Οι απογευµατινές

εφηµερίδες στην Αγγλία, για πα-

ράδειγµα, µε όλα τα κουτσοµπολιά

για τη βασιλική οικογένεια έχουν

καταφέρει να πωλούν λίγο περισ-

σότερα φύλλα. Στην Ιταλία ο ίδιος

µηχανισµός χρησιµοποιείται ως πο-

λιτικό εργαλείο για τη δυσφήµηση

του αντιπάλου.

Στο βιβλίο ένας ήρωας λέει ότι οι

εφηµερίδες καθοδηγούν τον τρό-

πο σκέψης του κοινού.

Εξαρτάται από το ποιος διαβάζει.

Εµένα, ας πούµε, δεν µου λένε οι

εφηµερίδες πώς να σκεφθώ και επει-

δή δεν διαβάζω µόνο µία και επειδή

είµαι ανοιχτός να ακούσω πολλές

απόψεις. Ενας αναγνώστης όµως πιο

αφελής ή λιγότερο προετοιµασµένος

επηρεάζεται πολύ ευκολότερα και

κυρίως από την τηλεόραση.

Πιστεύετε ότι οι εφηµερίδες

έχουν χάσει την υπερβολική δύ-

ναµη που είχαν κάποτε;

Αν µια σηµαντική εφηµερίδα σήµερα

έχει συνέντευξη του πρωθυπουργού,

εξακολουθεί να διατηρεί ένα βάρος

και το θέµα µπορεί να συζητηθεί

ακόµη και στη Βουλή. Στην εποχή

αυτή πλέον δεν έχει σηµασία η δύ-

ναµη επιρροής στο ευρύ κοινό, αλλά

σε άλλο επίπεδο, πιο υψηλό. Οπραγ-

µατικός εκβιαστής δεν ενδιαφέρεται

να πει σε όλους ότι έχετε κλέψει,

δεν τον ενδιαφέρει ο περαστικός

που µπορεί να διαβάσει αφηρηµένος

την είδηση. Του αρκεί να στείλει το

µήνυµα σε δύο - τρεις υψηλά ιστά-

µενους και να δείξει τη δύναµή του.

Πώς εξηγείτε ότι υπάρχουν τόσο

πολλές µικρές εφηµερίδες µε ελάχι-

στες πωλήσεις που δεν θα υπήρχαν

αν δεν έπαιρναν επιχορηγήσεις; Η

λειτουργία τους βασίζεται στο ότι

στέλνουν ένα προσωπικό µήνυµα

που λέει «ξέρω ορισµένα πράγµατα

και θα µπορούσα να πω κι άλλα».

Ποια είναι η γνώµη σας για την

κρίση στον Τύπο;

∆εν άρχισε τώρα. Ξεκίνησε το 1954

µε την εµφάνιση της τηλεόρασης.

Μέχρι εκείνη τη στιγµή οι εφηµε-

ρίδες έγραφαν όσα είχαν συµβεί

την προηγούµενη ηµέρα. Από την

εµφάνιση της τηλεόρασης και µετά

ο κόσµος τα ήξερε ήδη. Κι αυτό εί-

ναι πρόβληµα. Επίσης όταν ήµουν

παιδί υπήρχαν εφηµερίδες µε δύο

σελίδες όλες κι όλες. Σήµερα έχουν

αυτό συνέβαινε µε τους κατά συρ-

ροήν δολοφόνους που ήθελαν να

τραβήξουν την προσοχή των µέσων

ενηµέρωσης και της αστυνοµίας.

Ενας κατά συρροήν δολοφόνος είναι

ένας τρελός, αλλά σήµερα αυτή την

ανάγκη την έχουν οι κανονικοί άν-

θρωποι. Είναι σαν να µοιράζεσαι µια

κολονοσκόπηση µε όλον τον κόσµο.

Πολλοί διανοούµενοι σήµερα

σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Η δική

σας διάθεση ποια είναι;

Να γράφω βιβλία. Να περιγράφω

προβλήµατα. Και να διατηρώ την

ελπίδα ότι ο αναγνώστης θα σκε-

φθεί, επί παραδείγµατι, ότι πρέπει να

είναι πιο προσεκτικός την ώρα που

διαβάζει εφηµερίδα. Ο διανοούµενος

πρέπει να αποδοκιµάζει τις αγριότη-

τες της κοινωνίας. Αν όµως ξεσπάσει

πυρκαγιά σε ένα θέατρο δεν µπορεί

να κάθεται στην καρέκλα του και

να απαγγέλλει ποίηση. Πρέπει να

φωνάξει την πυροσβεστική, όπως θα

έκανε οποιοσδήποτε άλλος πολίτης.

60 και πρέπει να τις γεµίσουν. Κι αν

είσαι σοβαρή εφηµερίδα µπορείς να

βάλεις σχόλια κι αναλύσεις. Αν όχι,

γεµίζεις µε λασπολογία τις σελίδες

και υποχρεώνεις τον αναγνώστη να

νιώσει χαρά µε τον πόνο του άλλου.

Ενας χαρακτήρας του βιβλίου

σας λέει κάποια στιγµή ότι «η

χαρά της ευρυµάθειας είναι για

τους άχρηστους».

Είναι παράδοξο, αλλά ισχύει. Μπο-

ρεί ένας φυσικός βραβευµένος µε

Νοµπέλ να µη γνωρίζει καθόλου την

Ιστορία της Λογοτεχνίας και ένας

επιµελητής βιβλίων να ξέρει χιλιά-

δες πράγµατα αλλά να διαπιστώνει

ότι όλα αυτά δεν χρησιµεύουν σε

τίποτα στη ζωή. Σήµερα επικρατεί

το αµερικανικό σύνδροµο της υπε-

ρεξειδίκευσης.

Ολο αυτό που περιγράφετε έχει

να κάνει µήπως και µε τη δυνα-

µική των πραγµάτων στην εποχή

µας;

Εκείνη η κοπέλα που έκανε πεο-

λειχία στον Μπιλ Κλίντον, πώς την

έλεγαν, Μόνικα Λιουίνσκι, έχει επι-

στρέψει και µιλά γι’ αυτό και δίνει

διαλέξεις. Θα περίµενε κανείς από

αυτήν να παραµείνει σιωπηλή και

να εξαφανιστεί; Οχι. Το ίδιο και ο

κλέφτης και ο µαφιόζος. Πάνε στην

τηλεόραση και λένε τι έχουν κάνει.

Είναι ένα φαινόµενο ολοκληρω-

τικά καινούργιο στην ιστορία της

ανθρωπότητας. Είναι σηµαντικό να

εµφανίζεσαι δηµοσίως. Μέχρι τώρα

Με το facebook και το twitter

ο καθένας µπορεί να εκφράσει τις

ιδέες του. Στον Τύπο παλιότερα,

όσο σιχαµερή κι αν ήταν µια

εφηµερίδα, υπήρχε έλεγχος

«Φάτε σκατά. Χιλιάδες µύγες δεν µπορεί να κάνουν λάθος»

Πώς επηρέασε το ∆ιαδίκτυο τα µέσα µαζικής

ενηµέρωσης;

∆εν είµαι σίγουρος ότι το ∆ιαδίκτυο συνέβαλε

στη βελτίωση της δηµοσιογραφίας, διότι είναι

πολύ πιο πιθανό να βρεις ψέµατα στο ∆ιαδίκτυο

παρά σε ένα πρακτορείο όπως το Ρόιτερ. Με το

facebook και το twitter ο καθένας πλέον µπορεί

να εκφράσει τη γνώµη του και τις ιδέες του.

Στον Τύπο παλιότερα, όσο σιχαµερή κι αν ήταν

µια εφηµερίδα, υπήρχε έλεγχος. Σήµερα όµως

όλοι όσοι ζουν σε αυτόν τον πλανήτη, περιλαµ-

βανοµένων των τρελών και των ηλιθίων, έχουν

δικαίωµα στον δηµόσιο λόγο. Με το ∆ιαδίκτυο,

το µήνυµα του οποιουδήποτε έχει την ίδια βα-

ρύτητα µε αυτό του κατόχου ενός βραβείου Νο-

µπέλ ή ενός σοβαρού δηµοσιογράφου. Το ίδιο

γίνεται και µε τους εκδοτικούς οίκους. Παλιότε-

ρα υπήρχε το φίλτρο του εκδότη που µπορεί να

έκανε και λάθη, αλλά αποφάσιζε τι θα εκδοθεί

και τι όχι. Τώρα όποιος θέλει µπορεί να εκδώσει

το βιβλίο του στο ∆ιαδίκτυο και επικαλείται ως

κλειδί το αν αρέσει ή όχι. Κι εγώ θα θυµηθώ

εκείνη την παροιµία που λέει: «Φάτε σκατά. Χι-

λιάδες µύγες δεν µπορεί να κάνουν λάθος».

Ιντερνετ και ΜΜΕ

LEEMAGE

/ AFP / VISUALHELLAS / LEONARDO CENDAMO

Umberto Eco

ΦΥΛΛΟ ΜΗ∆ΕΝ

Μτφ. Εφη

Καλλιφατίδη

Εκδ. Ψυχογιός,

2015, σελ. 248

Τιµή: 14,40

ευρώ

Κυκλοφορεί

στις 23 Απριλίου

ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ

4-5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

2

Βιβλιοδροµιο

συνέντευξη

΄

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛΙ∆Α 1

Ο Ουµπέρτο Εκο περνά

τον καιρό του ανάµεσα στο

σπίτι του στο Μιλάνο (ένα

διαµέρισµα-λαβύρινθο µε µια

βιβλιοθήκη 30.000 βιβλίων)

και στο εξοχικό του στο Ρίµινι

(ένα κτήµα του 17ου αιώνα,

στο οποίο παλιά στεγαζόταν

ένα σχολείο Ιησουιτών)